Գործնական քերականություն շարահյուսությունից․

233.Նախադասություններիմեջշարադասության (բառերիդասավորության) սխալկա. ուղղի՛ր:

Բարձր ու երկարաձիգ գորտն սկսեց կռկռալ:

Գորտը սկսեց բարձր ու երկարաձիգ կռկռալ։

Աղմուկի միջից հուսահատ մեզ էին հասնում օգնության կանչերը:

Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում հուսահատ օգնության կանչերը

Հայտնվեցին միանգամայն յուրահատուկ իրիկնային ձայները` ռիթմիկ գվվոց ու բարձր, բեկբեկուն մռնչյուն:

Միանգամայն յուրահատուկ հայտնվեցին իրիկնային ձայները ` ռիթմիկ գվվոց ու բարձր, բեկբեկուն մռնչյուն: 

Քարացած նայում էր իրիկնային տերևների ու թփերի տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:

Քարացած նայում էր տերևների ու թփերի իրիկնային տարբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում։

Արահետը ոչ թե գնում էր դեպի գյուղը ուղիղ գծով, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:

Արահետը ոչ թե գնում էր դեպի գյուղը ուղիղ գծով, այլ ծառերի մեջ շարունակ գալարվելով։

Սա հսկայի այն կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:
Տեսանք ավտոբուսի այն վարորդին, որով եկել էինք:

Սա կոշիկն է այն հսկայի, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:
Համադասություն և ստորադասություն

234.Տրվածբառերովկազմի՛րբառակապակցություններ` նրանցավելացնելովինչպիսի՞, ո՞ր, ո՞ւմ, ինչի՞հարցերինպատասխանող լրացումներ:

Կրակ — անմար կրակ, ջուր — ոռոգման ջուր, հող — պարարտ հող, օդ — մաքուր օդ, երեխա — հարևանի երեխա, տուն — հետևի տուն:

235.Տրվածբառերին ում, ի՞նչ(ը), ինչի՞ն, ինչո՞վհարցերինպատասխանողլրացումներավելացնելով՝կազմի՛րբառակապակցություններ:

Սիրել — սիրել մայրիկին, կտրտել — կտրտել թփերը, մատուցել — մատուցել սկտուտեղով, մոտեցնել — մոտեցնել շենքին, հանգստացնել — հանգստացնել երեխային:

 236. Տրված բառերին ավելացնելով ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ե՞րբ, ո՞ւր հարցերին պատասխանող լրացումներ` կազմի´ր բառակապակցություններ: Անհանգստանալ — սաստիկ անհանգստանալ, սովորել — սովորել գերազանց, ուղևորվել — ուղևորվել Եվրոպա, կեղտոտվել — կեղտոտվել ընթացքում:

237.Տրվածբառակապակցություններիմեջընդգծի´րայնբառը, որգլխավորնէ (լրացյալը), ևգրի՛ր, թեի՛նչհարցիէպատասխանումլրացումը:
Օրինակ`

հրաշագործ դեղ — ինչպիսի՞ դեղ:

Մեքենաների օգնությունը — ինչի՞ օգնությունը։
Լավ բերք — ինչպիսի՞ բերք
Արդյունաբերական ձեռնարկություններ — ինչպիսի՞ արդյունաբերական
Ֆիզիկոսների ընկերություն — ո՞ւմ ֆիզիկոսների
Գործարանի ծխնելույզներ — ինչի՞ գործարանի
Հատել անտառը — ինչը՞անտառը
Քաղաքում հանդիպել — որտե՞ղ քաղաքում
Ընկերներին հրավիրել — ո՞ւմ ընկերներին
Արագ տարածվել — ինչպե՞ս արագ
Հանդիպել խոչընդոտների — ինչերի՞ խոչընդոտների

238.Ուշադրությո´ւն դարձրու  ընդգծված բառակապակցություններին և փորձի՛ր պարզել,  թե ո´ր բառակապակցությունների մեջ մտնող բառերն են համադաս (համազոր) անդամներ, և որո՛նք լրացում-լրացյալ (բառերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ հարցի է պատասխանում):

Ցանքերի համար բոլորովին էլ անվնաս չէ գետաձիերի ընտանիքի զբոսանքը:
Մեծհոտերով պահվող այծերն ու ոչխարները շատ արագ կարող են մերկացնել հողը:
Կղզու նահանգապետը պիտի ընտրեր կա´մ ծառերը, կա´մ այծերը:
Շատ երկրներում այգիների սրսկումը նապաստակների վերացման պատճառ դարձավ:
Այգիները, պարտեզները, վարելահողերը և մարգագետիններն ավելի ու ավելի հաճախ են լցվում քիմիական նյութերով: Դրանով ուզում էին ոչնչացնել մոլախոտերը:
Վարար և արագահոս գետերը քանդում են բուսականությունից զրկված և թուլացած ափերը:

Ցանքերի համար բոլորովին էլ անվնաս չէ գետաձիերի ընտանիքի զբոսանքը:
Մեծ հոտերով պահվող այծերն ու ոչխարները շատ արագ կարող են մերկացնել հողը:
Կղզու նահանգապետը պիտի ընտրեր կա´մ ծառերը, կա´մ այծերը:
Շատ երկրներում այգիների սրսկումը նապաստակների վերացման պատճառ դարձավ:
Այգիները, պարտեզները, վարելահողերը և մարգագետիններն ավելի ու ավելի հաճախ են լցվում քիմիական նյութերով: Դրանով ուզում էին ոչնչացնել մոլախոտերը:
Վարար և արագահոս գետերը քանդում են բուսականությունից զրկված և թուլացած ափերը:

239.Փորձի՛ր բացատրել Ա և Բ խմբերի բառակապակցությունների տարբերությունը (հարցերի միջոցով պարզի՛ր նրանց մեջ մտնող բառերի հարաբերությունը):

Ա. Ծառերն ու ծաղիկները: Ծովերն ու օվկիանոսները: Ոչ թե հավ, այլ մուկ: Ո՛չ մարդ, ո՛չ կենդանի: Թե՛ տուն, թե՛ փողոց:

Բ- Թռչունների ձվեր: Պատահաբար տեսնել: Անտառում գցել: Քիմիական գործարան: Մարդկանց երկիր: Գարնանն աճել: Ակտիվորեն մասնակցել:

Ա խմբում բառակապակցությունները կայուն են, իսկ Բ խմբում ազատ։

 240.Տրվածբառակապակցություններըերկուխմբիբաժանի‘ր ըստնրանցմեջմտնողբառերիհարաբերությանևանվանի´րխմբերիցյուրաքանչյուրը:

Հացահատիկ ցանել: Ուրիշ երկրներ: Ձկներ և խեցգետիններ: Բացասական հետևանքներ: Թե՛ծովում, թե՛ ցամաքում: Խոհեր և զգացմունքներ: Զգացմունքներով ապրել:

1. Հացահատիկ ցանել, Թե՛ծովում, թե՛ ցամաքում: Զգացմունքներով ապրել։

2. Ուրիշ երկրներ, Զկներ և խեցգետիններ, Խոհեր և զգացմունքներ։

254.Բարդնախադասություններըդարձրո՛ւերկուականպարզնախադասություններ:

Հարավային Աֆրիկայում կա մի բույս, որը հիմնականում թիթեռներով է սնվում: 
Հարավային Աֆրիկայում կա մի բույս։ Այն հիմնականում թիթեռներով է սնվում: 

Անգլիայում մեծ համարում ունի խոլորձ (օրխիդեա) ծաղիկը, որն ունի չորս հազար տեսակ: 
Անգլիայում մեծ համարում ունի խոլորձ (օրխիդեա) ծաղիկը։ Այն ունի չորս հազար տեսակ: 

Առավել արժեքավոր է այն տեսակը, որի հոտը շարունակ փոխվում է: 
Առավել արժեքավոր է այն տեսակը: Նրա հոտը շարունակ փոխվում է: 

Մոնղոլիայի երկարակյացների մեջ, որոնց միջին տարիքը գերազանցում է հարյուրը, չկա ոչ մի տղամարդ: 
Մոնղոլիայի երկարակյացների միջին տարիքը գերազանցում է հարյուրը: Նրանց մեջ չկա ոչ մի տղամարդ: 

Արդեն գիտական պատասխան կա այն հարցին, թե ո՞ր տարիքից են երեխաները սկսում հեքիաթ սիրել: 

Արդեն գիտական պատասխան կա այն հարցին, թե ո՞ր տարիքից են երեխաները սկսում հեքիաթ սիրել: 

256.Տեքստըփոխադրի՛րպարզնախադասություններով:

Հազար ինը հարյուր ութսունյոթ թվականի հունվարի մեկից Ֆինլանդիայում կենդանիների պաշտպանության վերաբերյալ նոր օրենք է ընդունվել, ըստ որի երկրի կրկեսներում փղերի ելույթներն արգելված են, քանի որ արևադարձային երկրների այդ հյուրերը վատ են հաղթահարում Սուոմիի ցուրտ կլիման: Փղերը միակ «մերժվածները» չեն. այդ ցուցակում հիշատակվում են նաև ռնգեղջյուրները, զեբրերը, ջայլամները, կոկորդիլոսները և կապիկները: Ֆինլանդիան աշխարհում առաջին երկիրն է, որը նման հակակրկեսային օրենք է ընդունել:

Ֆինլանդիայի կրկեսներում փղերի ելույթներն արգելված են։ Արգելված են նաև ռնգեղջյուրների, զեբրերի, ջայլամների, կոկորդիլոսների և կապիկների ելույթները: Ֆինլանդիան առաջինն է որը նման օրենք է ընդունել:

248.Նախադասությունները տրված շաղկապական բառերից յուրաքանչյուրով միացրո՛ւ, դարձրո՛ւ բարդ նախադասություն: Երկրորդական նախադասություններն ընդգծի՛ր:

ա) Երբ, բ) թե չէ, գ) որ:

Գետը զայրանում է: Կամուրջը նրա հոսանքը բաժանում է ճյուղերի:

Գետը զայրանում է, երբ կամուրջը նրա հոսանքը բաժանում է ճյուղերի:

Գետը զայրանում է թե չէ, կամուրջը նրա հոսանքը բաժանում է ճյուղերի:

Գետը զայրանում է, որ կամուրջը նրա հոսանքը բաժանում է ճյուղերի: