Նռանե Մուրադյանի ուսումնական բլոգ

Հայոց հինավուրց հեթանոսական դիցարանի գլխավոր աստվածներից է Վահագն Վիշապաքաղը: Նրան նվիրված երկու հրաշալի հուշարձաններից մեկը գտնվում է Ավան վարչական շրջանում` մայրաքաղաքի հյուսիս-արևելյան եզրին` Սևան տանող մայրուղու սկզբնամասում:

Վահագն Վիշապաքաղի պաշտամունքը մեզ է հասել շատ վաղ ժամանակներից: Նա ամենասիրված ու տարածված աստվածներից էր, և նրան նվիրված գլխավոր ծիսավայրը, տաճարը կամ մեհյանը գտնվել է Տարոն գավառի Քարքե լեռան վրա: Անգամ քրիստոնեության ընդունումից հետո Հայաստանի շատ վայրերում տևական ժամանակ պահպանվում է նրա պաշտամունքը: Մովսես Խորենացին՝ իր «Հայոց պատմության» մեջ, մեջբերելով մի փոքրիկ պատառիկ Գողթան երգերից, նկարագրում է Վահագնի ծնունդը, որը հայոց վաղ շրջանի բանահյուսության մի անզուգական օրինակ է: Իր «Հայոց պատմության» մեջ Վահագն Վիշապաքաղին է անդրադարձել նաև Ագաթանգեղոսը:

Վահագն Վիշապաքաղի անվան ստուգաբանության, պաշտամունքի և, ընդհանրապես, աստվածության իմաստավորման հարցերով զբաղվել են շատ գիտնականներ: Առաջ են քաշվել բազմաթիվ կարծիքներ ու գիտական վարկածներ: Նա հաճախ բնութագրվում է որպես բարու, կենսատու լույսի, արևի, հուր ու կրակի, շանթ ու որոտի, կայծակի, ուժի ու քաջության, ռազմի ու պատերազմի, հերոսության ու արիության աստվածային մարմնավորող: Սակայն, թե սրանցից որն է եղել ավելի առանձնահատուկ կամ հատկանշական Վահագնի համար, յուրաքանչյուր ուսումնասիրող մեկնաբանել է յուրովի: Վերջին ժամանակներում, կարծես թե, շրջանառվում է այն վարկածը, համաձայն որի Վահագն Վիշապաքաղը եղել է Հայաստանի պետականության ժամանակաշրջանի հեթանոսական կրոնական համակարգում յոթ հիմնական աստվածությունների մեջ երրորդը` Արամազդից ու Անահիտից հետո, պատերազմի, ռազմի ու քաջության, որոտի ու կայծակի աստվածության աստված:

Հուշարձանը տեղադրվել է 1964թ., պատրաստված է կարմրավուն տուֆից, պատվանդանը` բազալտից: Այն հեղինակել է ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, քանդակագործ Արա Հարությունյանը, ճարտարապետն է Ռաֆայել Իսրայելյանը: Փոթորկալից ամպերից էլ վեր, աստվածային, հզոր ու առնական Վահագնը շանթահարում է գետնատարած ու ծառս եղած եռագլուխ վիշապին: Հուշարձանի իմաստային և ընդհանրապես գաղափարական արտահայտչաձևը վեհ է ու անմեկնելի: Այն կարծես ձոն է աստվածային գերիշխանության, բարու ու չարի, լույսի ու խավարի հավերժական պայքարին:

Մեծությամբ 3-րդ մայրցամաքն է: Այնտեղ կա 3 խոշոր պետություն՝ ԱՄՆ, Կանադա, Մեքսիկա: Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքը ներառում է Կանադան, ԱՄՆ-ը, Կարիբյան ծովի կղզիները և Կենտրոնական Ամերիկայի երկրները, որոնք ցամաքի նեղ շերտով ձգվում են Միացյալ Նահանգների և Հարավային Ամերիկայի միջև:

Այս խոշոր մայրցամաքում ավելի քան 20 երկիր կա, Կանադայից` աշխարհի երկրորդ մեծագույն երկրից մինչև մանր կղզիներ, ինչպիսիք են Գրենադան և Սենթ Լուսիան: Ամենամեծ պետությունը Կանադան է: Ամենամեծ քաղաքը Մեխիկոն է: Ամենաբարձր լեռնագագաթը Մաք Քինլին է, գտնվում է Միացյալ Նահանգների Ալյասկա նահանգում: Այս մայրցամաքի ամենամեծ լիճը Վերին լիճն է, գտնվում է Միացյալ Նահանգների և Կանադայի միջև, իսկ ամենամեծ անապատը Մեծ ավազանն է , որը գտնվում է Միացյալ Նահանգներում: Ամենաերկար գետը Միսիսիպին է, որն ունի 6019 կիլոմետր երկարություն: Ամենամեծ կղզին Գրենլանդիան է, որը թարգմանաբար նշանակում է <<կանաչ երկիր>>: Հիմնական օգտակար հանածոներն են արծաթը, ոսկին, պղինձը, արճիճը, ցինկը, գրաֆիտը, մոլիբդենը, նիկելը: Իսկ վառելիքի պաշարներից կան նավթի, ածուխի, բնական գազի և ուրանի պաշարներ:

Զարմանալի փաստեր

Ատակամա անապատը աշխարհի ամենաչոր վայրն է:

Անդերն աշխարհի ամենաերկար լեռնաշղթան է:

Սուպե հովիտը աշխարհի հին քաղաքակրթություններից մեկի հայրենիքն է:

Ամազոնը աշխարհի ամենաջրառատ գետն է:

1. Կարդա՛ Կոմիտասի «Աշուն գիշեր» բանաստեղծությունը:

Աշուն գիշեր

Ձյունիկ լուսին

Սարի ուսին,

Դեղին — կարմիր շաղալեն,
Ալիք — ալիք խաղալեն,
Ծովի ծոցին՝
Ալ ժապավեն
Տվել բոցին։

Ծառեր, հողմեր,
Ամեն կողմեր,
Թռչուն դառել երգելով,
Հեռու — հեռու հերկելով,
Երան — երան
Թռչելով
Օդի վրան։

      2.  Կարմիրով գրված բառերը դուրս գրիր, ապա բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Շաղել նշանակում է բարակ անձրև գալ, հերկել նշանակում է վարել, երան նշանակում է թեթև բարակ քամի։

      3.  Կապույտով գրված բառերը դուրս գրիր, ապա գրիր այդ բառերի հոմանիշները:

Ձյունի հոմանիշը սառը, ալի հոմանիշը բազմանալ, բոց նշանակում է կրակ, հողմ նշանակում է փոթորիկ։

Տնային առաջադրանքներ.

1․ Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

2509-1598

–	2	5	0	9			Ստուգում՝	+		9	1	1
	1	5	9	8					1	5	9	8
		9	1	1					2	5	0	9

  10456-5987

–	1	0	4	5	6		Ստուգում՝	+	4	4	6	9
		5	9	8	7				5	9	8	7
		4	4	6	9			1	0	4	5	6

1456-999

–	1	4	5	6			Ստուգում՝	+	1	4	5	7
		9	9	9						9	9	9
	1	4	5	7					1	4	5	6

Թվերի դասավորում նվազման և աճման կարգով
Դասարանական առաջադրանքներ․
1․ Թվերը դասավորել նվազման կարգով։
⦁ 485, 5, 487, 1478, 658
⦁ 648, 478, 1584, 158647
⦁ 55432, 6875, 436, 55429, 6869, 412, 99, 222222, 8
222222,158647, 55432,55429, 6875, 6869, 1584, 1478, 658, 485, 478,436, 412, 99,8,5:

2․ Թվերը դասավորել աճման կարգով։
⦁ 4784, 348, 4789, 14
⦁ 147, 14, 1854, 256478, 147651

⦁ 14, 14, 147, 348, 1854, 4784, 4789, 147651,
256478

3․ Առաջին ծորակով 1 ժամում ջրավազան կարող է լցվել 1450լ ջուր, իսկ երկրորդով՝ 2 անգամ քիչ։ Որքա՞ն ջուր կարող է ջրավազան լցվել 1 ժամում երկու ծորակներով միաժամանակ։
Լուծում 1) 1450:2=725
2) 1450+725=2175
Տնային առաջադրանքներ․
1․ Թվերը դասավորել նվազման կարգով։
⦁ 14, 2, 5, 147, 47
⦁ 1458, 6587, 148758, 159654
159654,148758, 6587, 1458, 147, 47, 14, 5, 2

2․ Թվերը դասավորել աճման կարգով։
⦁ 11, 9, 458647, 147147
⦁ 678, 158, 14013, 18
9, 11, 18, 158, 678, 14013, 147147, 458647:

Դասարանում կար 8-հատ սեղան ամեն մեկի շուռջ նստած եին 2-հոքի երեխա ինչքան երեխա կնստի։

Լուծում 8×2=16

Պատասխան 16

Լինում է չի լինում մի շատ հետաքրքիր և անչափ գեղեցիկ ճանապարհ է լինում։ Այդ ճանապարհով անցնում եին շատ մարդիք որովհետև այդ ճանապարհը կանաչ և ուրախ եր։ Շատ հեռվից մարդիք գալիս էին, որ քայլեին այդ կանաչ ծաղկաշատ ճանապարհով։ Մարդիք ասում էին որ ադ ճանապարհը նրանց երջանկացնում է։

Սեպտեմբերի 22-25
Տնային առաջադրանքների փաթեթ
Թվի ներկայացումը կարգային գումարելիների գումարի տեսքով
1․ Տրված թվերը ներկայացրու՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։
24=20+4
267=200+60+7
3254=3000+200+50+4
10201=10000+200+1
2․ Կարգային միավորների գումարը գրի՛ր թվի տեսքով։
2‧100000+4‧100+5‧1=200000+400+5=200405
8‧10000+3‧1000+2‧10=80000+3000+20=83020
4‧100000+3‧10000+2‧1000+7‧100+4‧10+5‧1=400000+30000+2000+700+40+5=432745
3․ Գրի՛ր այն թիվը, որը կազմված է միայն՝
5 հազարյակից, 2 հարյուրյակից 5200
4 հարյուրհազարյակից և 3 տասնյակից
4․ Որքանո՞վ կփոքրանա 34581 թիվը, եթե նրա գրության երրորդ կարգում գրված թվանշանը փոխարինենք 2-ով։
300-ով

Թվերի կցագրում
5․ Որքանո՞վ կմեծանա 18 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 4 թվանշանը։
400-ով
6․ Որքանո՞վ կմեծանա 487 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 3 թվանշանը։
3000-ով

Սեպտեմբերի 22-25
Դասարանական առաջադրանքների փաթեթ
Թվի ներկայացումը կարգային գումարելիների գումարի տեսքով
1․ Տրված թվերը ներկայացրու՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։
67=60+7=6×10+7×1
308=300+8=3×100+8×1
4552=4000+500+50+2=4×1000+5×10+5×1
50305=50000+300+5=5×10000+3×100+5×1

Կարգային միավորների գումարը գրի՛ր թվի տեսքով։
6‧10000+2‧1000+5‧10+5‧1=60000 +2000+50+5=62055
4‧100000+3‧100+2‧1=400000+3000+2=400302
5‧100000+4‧10000+3‧1000+8‧100+7‧10+2‧1=500000+40000+3000+800+70+2=543872
1‧100000+4‧10000+2‧1000+6‧100+6‧10+8‧1=100000+40000+2000+600+60+8=142668
3․ Գրի՛ր այն թիվը, որը կազմված է միայն՝
7 տասհազարյակից, 3 հազարյակից և 8 միավորից 7308
2 հազարյակից, 2 հարյուրյակից և 2 միավորից 2202
5 հարյուրհազարյակից, 5 հազարյակից և 5 տասնյակից 505050
4․ Որքանո՞վ կմեծանա 34581 թիվը, եթե նրա գրության հինգերորդ կարգում գրված թվանշանը փոխարինենք 8-ով։
50000-ով

Թվերի կցագրում
Օրինակ՝ Եթե 56-ին ձախից կցագրենք 2 թվանշանը, ապա կստանանք 256 թիվը։ 256-ը 56-ից մեծ է 200-ով։
Եթե 478-ին ձախից կցագրենք 2 թվանշանը, ապա կստանանք 2478 թիվը։ 2478-ը 478-ից մեծ է 2000-ով։

5․ Որքանո՞վ կմեծանա 48 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 4 թվանշանը։
400-ով
6․ Որքանո՞վ կմեծանա 529 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 3 թվանշանը։
300-ով
7․ Հայկը Գագիկին առաջարկեց մտապահել որևէ եռանիշ թիվ և այդ թվին ձախից կցագրել 3 թվանշանը, այնուհետև ստացված թվից հանել մտապահած թիվը։ Արդյունքը Հայկին պարզ էր։ Ո՞րն էր այն։

Սեպտեմբերի 22-25
Տնային առաջադրանքների փաթեթ
Թվի ներկայացումը կարգային գումարելիների գումարի տեսքով
1․ Տրված թվերը ներկայացրու՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով։
24=20+4
267=200+60+7
3254=3000+200+50+4
10201=10000+200+1
2․ Կարգային միավորների գումարը գրի՛ր թվի տեսքով։
2‧100000+4‧100+5‧1=200000+400+5=200405
8‧10000+3‧1000+2‧10=80000+3000+20=83020
4‧100000+3‧10000+2‧1000+7‧100+4‧10+5‧1=400000+30000+2000+700+40+5=432745
3․ Գրի՛ր այն թիվը, որը կազմված է միայն՝
5 հազարյակից, 2 հարյուրյակից 5200
4 հարյուրհազարյակից և 3 տասնյակից
4․ Որքանո՞վ կփոքրանա 34581 թիվը, եթե նրա գրության երրորդ կարգում գրված թվանշանը փոխարինենք 2-ով։

Թվերի կցագրում
5․ Որքանո՞վ կմեծանա 18 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 4 թվանշանը։
6․ Որքանո՞վ կմեծանա 487 թիվը, եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 3 թվանշանը։