Автор: Նռանե Մուրադյան

«Քեֆ անողին քեֆ չի պակսիլ» 

Ա-գլխում անծանոթ բառեր չունեմ

Բ-մունետիկներ-լրաբերներ, զանցառուներ-անուշադիր, բիզ-գործիք որը ոկտագործում են կոշկակարները վզակոթ-Վզի ետևի մասը

Գ- մարգարե-կախարդ, գուշակ

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Ինքնաթիռը քանի՞ կիլոմետր կթռչի 3 ժամում, եթե նրա թռիչքի արագությունը 800կմ/ժ է։ 800×3=2400կմ
Պա՝տ․2400կմ
2․ Հաշվի՛ր ավտոմեքենայի և գնացքի անցած ճանապարը 4 ժամում՝ իմանալով, որ ավտոմեքենան ընթացել է 70կմ/ժ արագությամբ, իսկ գնացքը՝ 15կմ/ժ-ով ավելի արագ։
70×4=280կմ 15×4=60կմ 280+60=340կմ
Պա՝տ․ 340կմ

3․ Հեծյալը 130մ/ր արագությամբ A վայրից շարժվեց դեպի 5կմ300մ հեռավորության վրա գտնվող B վայրը։ Որքա՞ն ճանապարհ նա դեռ կունենա անցնելու շարժվելուց 30ր հետո։

4․ A և B վայրերից իրար ընդառաջ միաժամանակ դուրս եկան երկու ավտոմեքենա։ Առաջին ավտոմեքենան շարժվում էր 85կմ/ժ արագությամբ, իսկ երկրորդը՝ 90կմ/ժ արագությամբ։ Շարժվելուց 2ժ հետո նրանք հանդիպեցին։ Հաշվի՛ր A և B վայրերի միջև եղած հեռավորությունը։ 85×2=170 90×2=180 180+170=350

5. A վայրից հակադիր ուղղություններով միաժամանակ շարժվեցին երկու մեքենա։ Որքա՞ն կլինի նրանց միջև հեռավորությունը շարժվելուց 2ժ հետո, եթե մեքենաներից մեկի արագությունը 60կմ/ժ է, իսկ մյուսինը 70: 60×2=120
   70×2=140 140-120=20

6․ Կովը մեկ օրում ուտում է 20կգ խոտ։ որքա՞ն խոտ է անհրաժեշտ՝ 5 կովի մեկ շաբաթ կերակրելու համար։
20×7=140 140×5=700
7․ Հաշվի՛ր, թե որքան ջուր է հոսում ծորակից 4 ժամում՝ գիտենալով, որ 1 ժամում հոսում է 240լ։
240×4=960

Մի գեղեցիկ օր ես արթնացա և տեսա, որ հայտնվել եմ մի գեղեցիկ երկնքում ,որտեղ արևն և գեղեցիկ ծիածան են ապրում։Սկզբում ես շատ զարմացա, բայց հետո շատ ուրախացա։ Ես վախենում էի կանգնել ամպերի վրա, և ինձ թվում էր, որ հենց կանգնեմ ամպերի վրա կընկնեմ ցած։ Հետո ես լսեցի, որ մեկը ասաց․» Մի վախեցիր, գեղեցիկ աղջիկ, կանգնիր այդ սպիտակ սիրունիկ ամպի վրա»։ Ես շատ զարմացա և հարցրեցի․

—Ով ես դու, -ասացի ես։

—Ես ձեր սիրելի արևն եմ,- աատասխանեց արևը։

Մի կարճ ժամանակ մենք ընկերացանք երկուսով վազում էինք ծիածանի վրայով և հաշվում էինք նրա գեղեցիկ գույները։

1․Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի կրիան 10 րոպեում, եթե նրա շարժման արագությունը 12մ/ր է։

Լուծում

10×12=120մ

2․ Որքա՞ն ճանապարհ անցած կլինի արբանյակը թռիչքից 15վ հետո, եթե նրա թռիչքի արագությունը 8կմ/վ է։

Լուծում

15×8=120կմ

3. Ավտոմեքենան 90կմ/ժ արագությամբ  A քաղաքից մեկնեց 360կմ հեռավորության վրա գտնվող B քաղաքը։ A քաղաքից դուրս գալուց 3ժ հետո որքա՞ն կլինի նրա հեռավորությունը B քաղաքից։

Լուծում՝

90×3=270կմ

360-270=90կմ

4․ A և B վայրերից իրար ընդառաջ միաժամանակ դուրս եկան երկու ավտոմեքենա։ Առաջին ավտոմեքենան շարժվում էր 75կմ/ժ արագությամբ, իսկ երկրորդը՝ 80կմ/ժ արագությամբ։ Շարժվելուց 3ժ հետո նրանք հանդիպեցին։ Հաշվի՛ր A և B վայրերի միջև եղած հեռավորությունը։

75×3=225կմ

80×3=240կմ

225+240=465կմ

5. A վայրից հակադիր ուղղություններով միաժամանակ շարժվեցին երկու մեքենա։ Որքա՞ն կլինի նրանց միջև հեռավորությունը շարժվելուց 3ժ հետո, եթե մեքենաներից մեկի արագությունը 50կմ/ժ է, իսկ մյուսինը՝ 65կմ/ժ։

50×3=150

65×3=195

195+150=345

6․ Կովը մեկ օրում ուտում է 20կգ խոտ։ որքա՞ն խոտ է անհրաժեշտ՝ 1 կովի մեկ շաբաթ կերակրելու համար։

20×7=140կգ

7․ Ծորակից 1ժամում հոսում է 240լ ջուր։ Քանի՞ ժամում կլցվի 2880լ տարողությամբ ջրավազանն այդ ծորակով։

2880:240=12ժ

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ Արտահայտի՛ր միլիլիտրով։

3լ450մլ= 3450մլ

42լ50մլ=42050մլ

7լ700մլ=7700մլ

2․ Արտահայտի՛ր լիտրով և միլիլիտրով։

2500մլ=2լ500մլ

20020մլ=20լ20մլ

4050մլ=4լ50մլ

3․ Երկու անոթներում կա 1լջուր։ Անոթներից մեկում կա 4 անգամ ավելի ջուր, քան մյուսում։ Որքա՞ն ջուր կա յուրաքանչյուր անոթում։  1000:5=200, 200×4=800                                   

4․ Արայի մոտ կա 50 և 20 դրամանոց ընդհանուր թվով 26 մետաղադրամ։ Այդ մետաղադրամների ընդհանուր գումարը 940դրամ է։ Արան քանի՞ 50 և քանի՞ 20 դրամանոց մետաղադրամ ունի։ 50-20=30, 26×50=1300, 1300-940=360, 360:30=12, 26-12=14

5․ Կարենի մտապահած քառանիշ թիվը միաժամանակ պատիկ է և՛ 2-ին, և՛ 5-ին, իսկ թվանշանների գումարը 27 է։ Ո՞րն է այդ թիվը։ 9990

Տնային առաջադրանքներ

1․ Արտահայտի՛ր միլիլիտրով։

48լ7մլ=48007մլ

7լ77մլ=7077մլ

77լ7մլ=77007մլ

2․ Արտահայտի՛ր լիտրով և միլիլիտրով։

4004մլ=4լ4մլ

3000մլ=3լ

20005մլ=20լ5մլ

3․ Երկու անոթներում կա 2լ ջուր։ Անոթներից մեկում կա 4 անգամ ավելի ջուր, քան մյուսում։ Որքա՞ն ջուր կա յուրաքանչյուր անոթում։ 2000-400=1600, 1600:4=400

4․ Հայկի մոտ կա 500 և 200 դրամանոց ընդհանուր թվով 25 մետաղադրամ։ Այդ մետաղադրամների ընդհանուր գումարը 9200դրամ է։ Հայկը քանի՞ 500 և քանի՞ 200 դրամանոց մետաղադրամ ունի։ 500-200=300, 25×500=12500, 12500-9200=3300, 3300:300=11, 25-11=14

5․ Բացահայտի՛ր օրինաչափությունը և շարունակի՛ր։

20, 22, 26, 32, 40, 50, 62

80, 78, 74, 68, 60, 50, 38

Դասարանական առաջադրանքներ
Օրինակ՝
248։5=49(3մն)
Ստ․ 49×5+3=248
2090:21․ Ո՞ր շարքի բոլոր թվերն են պատիկ 2-ին։
124, 390, 2056, 278, 52, 260, 7
124, 6482, 3, 148, 472
226, 648, 9624, 7830, 7892
2․ Տրված թվերը ներկայացրո՛ւ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով և պատասխանի՛ր հարցերին։
65-60+5
420-400+20
1021-1000+21
Քանի՞ միավոր կա յուրաքանչյուր թվի միավորների կարգում։ 65-տասնակ,60+ միավոր 5,420-հարյուրյակ 400+տասնիակ 20,հազարյակ 1000+տասնակ 20+միավոր 1:
Այդ թվերից ո՞րնք է առանց մնացորդի բաժանվում 2-ի։ 420
Այդ թվերից որո՞նք են կենտ, և որո՞նք՝ զույգ։
կենտ-65, 1021:
զույգ-420:

3. Ընտրի՛ր այն արտահայտությունները, որոնց արժեքը պատիկ է 2-ին։
   120+1124=1244այո
   1366-114=1252այո
   2251+215+212=2678այո
   4527-106-101=4320այո
   1575-24-24=1527ոչ
   2×277-211=343ոչ

4.Հետևելով օրինակին՝ կատարի՛ր բաժանում և ստուգի՛ր սրդյունքը։

Օրինակ՝

248։5=49(3մն)

Ստ․ 49×5+3=248

375:2= 187 (1մն)

75:5=75

375:10=37(5մն)

370:10=37

5․ Շախմատի խմբակում կա 11 տղա և 5 աղջիկ: Ամեն ամիս խմբակին միանում է 1 տղա և 3 աղջիկ: Քանի՞ ամիս անց խմբակում տղաների և աղջիկների քանակը կհավասարվի։
լուծում1)5+3+3+3=14, 2)11+1+1+1=14 Պա՝տ․3 Շափաթից։
Տնային առաջադրանքներ
1․ Ո՞ր շարքի բոլոր թվերն են պատիկ 2-ին։
3200, 324, 185, 4, 506
2902, 8, 442, 334, 2256
4388, 9, 880, 292
2․ Տրված թվերը ներկայացրո՛ւ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով և պատասխանի՛ր հարցերին։
72-70+2
503-500+3
3250-3000+200+50
Քանի՞ միավոր կա յուրաքանչյուր թվի միավորների կարգում։ տասնակ 70+միավոր 2 հարյուրյակ 500+միավոր 3 հազարյակ 3000+հարյուրյակ 200+տասնակ 50:
Այդ թվերից ո՞րն է առանց մնացորդի բաժանվում 2-ի։ 72, 3250
Այդ թվերից որո՞նք են կենտ, և որո՞նք՝ զույգ։
կենտ-503
զույք-72, 3250

Տնային առաջադրանք

3. Ընտրի՛ր այն արտահայտությունները, որոնց արժեքը պատիկ է 2-ին։
   418+2109=2527ոչ
   326+24=350այո
   2136-321=1815ոչ
   1562-28=1534այո
   2×251=502այո
   2×277+212=766այո
   4․ Հետևելով օրինակին՝ կատարի՛ր բաժանում և ստուգի՛ր սրդյունքը։

248։5=49(3մն)

Ստ․ 49×5+3=248

2090:2=1045

2794:5=558(4մն)

Ստ. 558×5+4=2794

2790:10=279

2797:10=279(7մն)

Ստ. 279×10+7=2797

5․Հասմիկը, կարդալով օրական 12 էջ, ո՞րերորդ օրը կվերջացնի 124 էջանոց գրքի ընթերցումը։

124:12=10 (4մն)

Պատ.՝ 11 օրում

4․ Կատարի՛ր գործողությունը։

44կմ-2կմ35մ= 42կմ35մ

62տ210կգ-2տ280կգ=59տ930կգ

24օր-3օր6ժ=21օր6ժ

34կմ85մ+2կմ35մ= 36կմ120մ

22տ210կգ+2տ880կգ=25տ90կգ

2օր16ժ+3օր9ժ=6օր1ժ

5. Երկու թվերի գումարը 480 է։ Այդ թվերից մեկը մյուսից մեծ է 5 անգամ։ Որո՞նք են այդ թվերը։

480։6=80

80×5=400

6.Ընտրի՛ր այն թվերը, որոնք տեղադրելով a-ի փոխարեն՝ երկու անհավասարություններն էլ միաժամանակ տեղի ունենան։

6000, 1184, 321, 418, 1, 1150, 1200, 324

1184<1200     1200>1125

6000>4587     418<4595

7.Ի՞նչ մնացորդ կստացվի։

(30+1):3=1

(30+1):5=1

(30+1):10=1

8. 6 մեծ  և 4 փոքր պարկերում կա 38կգ ալյուր։ 4 մեծ և 4 փոքր պարկերում՝ 28 կգ ալյուր։ Որքա՞ն ալյուր կա մեծ և փոքր պարկերից յուրաքանչյուրում։

Լուծում՝

6-4=2

38-28=10

10:2=5կգ(մեծ)

 5×4=20

28-20=8

 8:4=2կգ(փոքր)

9․Դասարանի 31 աշակերտներից 21-ը ցանկություն հայտնեց սովորել անգլերեն, իսկ՝ 18-ը՝ իսպաներեն։ Քանի՞ աշակերտ ցանկություն հայտնեց սովորել երկու լեզուներն էլ։

18+21=39

39-31=8

Տնային առաջադրանքներ

4․ Կատարի՛ր գործողությունը։

62դմ2սմ-5դմ8սմ=56դմ12սմ

12ժ20ր-2ժ40ր= 9ժ40ր

82կգ-6կգ650գ=76կգ650գ

42դմ7սմ+5դմ8սմ=47դմ15սմ

12կգ650գ+6կգ450գ=19կգ100գ

12ժ20ր+2ժ40ր=15ժ

5. Ընտրի՛ր այն թվերը, որոնք տեղադրելով a-ի փոխարեն՝ երկու անհավասարություններն էլ միաժամանակ տեղի ունենան։

6450, 1, 1240,  459,

1240<1245        6450>1200

459>214       1<1800

6.Ի՞նչ մնացորդ կստացվի։

(40+1):4=1

(40+2):4=1

(40+3):4=1

7․ 7 մեծ և 5 փոքր պարկերում կա 38կգ բրինձ։ 7 մեծ և 7 փոքր պարկերում՝ 42կգ։ Որքա՞ն բրինձ կա մեծ և փոքր պարկերից յուրաքանչյուրում։

42-38=4կգ

7-5=2

4:2=2կգ(1 պարկը)

2×7=14կգ(մեծ)

42-14=28

28:7=4կգ(փոքր)

8․Երեք հաջորդական կանգառներում ավտոբուսից իջնում է 3 ուղևոր, բարձրանում՝ 4-ը։ Քանի՞ ուղևոր կար ավտոբուսում ամենասկզբում, եթե երեք կանգառներից հետո դարձավ 15 ուղևոր։

15:3=5

3+4+5=12

Դասարանական առաջադրանքներ
1․ 1, 2, 5, 33, 28, 99, 405, 512, 777, 888, 1416, 1547, 5555, 15325, 152412 թվերից որո՞նք են զույգ, և որո՞նք կենտ։
կենտ-1, 5, 33,99, 405, 777, 1547, 5555, 15325,
զույք-2, 512, 888, 1416, 152412

2․ Որքա՞ն է երկու իրար հաջորդող զույգ թվերի տարբերությունը։4-2=2, 2-Ով և 4-Ով

3․ Զու՞յգ են, թե՞ կենտ։ Պատասխանդ հիմնավորի՛ր օրինակներով։ 4-Ով և 3-Ով

148 թվի նախորդ և հաջորդ թվերը

Երկու զույգ թվերի գումարը
2+8=10զույք
Երկու թվերի գումարը, որոնցից մեկը զույգ է, մյուսը կենտ
4+1=5կենտ

Հեղինակը բանաստեղծությունը վերնագրել է Պատրանք, որովհետև այդ տեսարանները նրան թվացել է, նա պատկերացրել է և անիրականը բանաստեղծության միջոցով արտահայտել:

• Հ. Թումանյանի «Չախչախ թագավորը» հեքիաթը դերերով պատմե՛լ սովորիր(դասարանում բեմադրելու ենք):
• Անգիր սովորիր Հ. Թումանյանի  «Պատրանք» բանաստեղծությունը:
• Անծանոթ բառերը դո՛ւրս գրիր, բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
• Գրի՛ր պատրանք, մութ, քաջ, կուսական բառերի հոմանիշները:
  • Բացատրի՛ր բանաստեղծության վերնագիրը:

Անծանոթ բառեր

Կուսական- մաքուր, անաղարտ, բնական։

Հոմանիշներ

Պատրանք-անիրական, խաբկանք, մութ-խավար, քաջ, խիզախ, կուսական-անաղարտ

Կացին աղպեր, Պոչատ աղվես

Պոչատ աղվես

Պառավ-ծեր կին, տատի

էծ-այծ

կաթը վեր դնում-կաթը այնկողմ դնում

գլուխը կոխում կաթնի ամանը-գլուխը մցնում է կաթի ամանը

կցեմ կցմցեմ-կպցնել, ամրացնել

արտին տամ-դաշտին տամ

կուտ բեր-կեր բեր

Կացին աղպեր

Աշխատանք անելու-աշխատելու

կոտրատում-կոտրում

ինչու եք ձեռով փայտ անում-ինչու եք ձեռքով փայտ կոտրում

կացին ի՞նչ բան է-կացինը ի՞նչ է

կացինը գոտկից հանեց-կացինը գոտկատեղից հանեց

մանրեց-մանրացրեց

դարսեց-դասավորեց

ինչ արավ-ինչ արեց

կացինը ձեռքիցն առան-կացինը ձեռքից վերցրեցին

տանուտեր-անտեր

կատաղել է-բարկացել է

բան չդառավ-բան չեղավ

վճռեցին-որոշեցին

դարման-ելք հնարք