Հայկական լեռնաշխարհ

1. Ըստ ձեզ՝ ինչպե՞ս է բնորոշվում «Հայրենիք» եզրույթը։

Հայրենիքը այն երկիրն է, որտեղ ապրում է ժողովուրդը, որտեղ նրա նախնիներն են ապրել, ստեղծել իրենց մշակույթը, լեզուն և ավանդույթները։ Հայրենիքը կապված է ժողովրդի պատմության, ազգային ինքնության և հիշողության հետ։ Հայերի համար հայրենիքը Հայաստանն է և պատմական այն տարածքները, որտեղ ձևավորվել ու զարգացել է հայ ժողովուրդը։

2. Հայկական լեռնաշխարհն ինչպիսի՞ առանձնահատկություններ ունի։

Հայկական լեռնաշխարհը գտնվում է Առաջավոր Ասիայի հյուսիսային մասում՝ Փոքրասիական և Իրանական բարձրավանդակների միջև։ Այն բարձրադիր տարածք է, որի միջին բարձրությունը մոտ 1500–1800 մետր է։ Լեռնաշխարհին բնորոշ են բարձր լեռները, լեռնաշղթաները, հրաբխային զանգվածները, սարահարթերը, գետահովիտներն ու լճերը։ Այստեղ է գտնվում Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը, իսկ ամենաբարձր լեռը Մեծ Արարատն է՝ 5165 մետր բարձրությամբ։ Հայկական լեռնաշխարհը հարուստ է ջրային պաշարներով և ունի կարևոր աշխարհագրական դիրք։

3. Քանի՞ երկրների տարածքում է գտնվում Հայկական լեռնաշխարհը։

Հայկական լեռնաշխարհն ընդգրկում է հիմնականում 5 ժամանակակից պետությունների տարածքներ՝ Հայաստանի, Թուրքիայի, Վրաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի։ Որոշ աշխարհագրական սահմանումներով դրա հարավային ծայրամասերը հասնում են նաև Իրաքի տարածքին։

4. Նկարագրի՛ր Հայկական լեռնաշխարհի լեռնաշղթաները և նշանավոր լեռները։

Հիմնական լեռնաշղթաներից են Հայկական Պարը, Հայկական Տավրոսը, Փոքր Կովկասը, Պոնտական լեռները և Անտիտավրոսը։

Նշանավոր լեռներն են՝

Մեծ Արարատ՝ Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթը՝ 5165 մետր։

Փոքր Արարատ՝ 3925 մետր բարձրությամբ։

Արագած՝ Հայաստանի Հանրապետության ամենաբարձր լեռը՝ 4090 մետր։

Սիփան՝ գտնվում է Վանա լճի մոտ։

Նեմրութ՝ հայտնի է իր հրաբխային ծագմամբ և խառնարանային լճով։

5. Նկարագրի՛ր Հայկական լեռնաշխարհի նշանավոր լճերը և գետերը։

Սևանա լիճ՝ գտնվում է Հայաստանի Հանրապետությունում։ Քաղցրահամ լիճ է և կարևոր նշանակություն ունի երկրի ջրային պաշարների համար։

Վանա լիճ՝ գտնվում է ներկայիս Թուրքիայի տարածքում։ Աղի ջրով լիճ է, որի ափին է գտնվում Աղթամար կղզին։

Ուրմիա լիճ՝ գտնվում է ներկայիս Իրանի տարածքում։ Շատ աղի լիճ է։

Նշանավոր գետերն են՝

Արաքս՝ Հայկական լեռնաշխարհի կարևոր գետերից է, հոսում է նաև Արարատյան դաշտով։

Եփրատ՝ կազմված է Արևմտյան և Արևելյան ճյուղերից։

Տիգրիս՝ հոսում է դեպի Միջագետք։

Կուր՝ կարևոր գետ է լեռնաշխարհի հյուսիսային և արևելյան շրջանների համար։

Ճորոխ՝ սկիզբ է առնում Հայկական լեռնաշխարհից և թափվում Սև ծով։

6. Նկարագրի՛ր Հայկական լեռնաշխարհի պատմավարչական բաժանումները և աշխարհները։

Պատմականորեն Հայաստանը բաժանվել է Մեծ Հայքի և Փոքր Հայքի։ Մեծ Հայքը բաղկացած էր 15 նահանգներից, որոնք կոչվում էին նաև աշխարհներ։

Մեծ Հայքի 15 աշխարհներն էին՝

Բարձր Հայք

Ծոփք

Աղձնիք

Տուրուբերան

Վասպուրական

Մոկք

Կորճայք

Պարսկահայք

Փայտակարան

Ուտիք

Արցախ

Սյունիք

Այրարատ

Գուգարք

Տայք

Մեծ Հայքը Հայաստանի պատմական հիմնական տարածքն էր։ Այն բաժանված էր նահանգների, որոնք իրենց հերթին բաժանվում էին գավառների։ Փոքր Հայքը գտնվում էր Մեծ Հայքից արևմուտք՝ հիմնականում Եփրատի վերին հոսանքի շրջակայքում։

Հայաստանի պատմական բաժանումները տարբեր ժամանակաշրջաններում փոփոխվել են։ Դրանք կարևոր նշանակություն են ունեցել երկրի կառավարման, պաշտպանության և մշակույթի զարգացման համար։