Վանի թագավորություն

Օրինակ՝

1. Վանի թագավորության կազմավորումը և հզորացումը

Սարդուրի I (մ.թ.ա. մոտ 835–825 թթ.)

Սարդուրի I-ը Վանի թագավորության հզորացման կարևոր գործիչներից էր։ Նա Տուշպան (Վանը) դարձրեց մայրաքաղաք և ամրապնդեց պետությունը։

Իշպուինի (մ.թ.ա. մոտ 825–810 թթ.)

Իշպուինին շարունակեց հոր՝ Սարդուրի I-ի գործը։ Նա ընդարձակեց թագավորության տարածքը, հզորացրեց բանակը և կատարեց կրոնական բարեփոխումներ։ Գլխավոր աստված հռչակվեց Խալդին։

Մենուա (մ.թ.ա. մոտ 810–786 թթ.)

Մենուայի օրոք թագավորությունն ավելի հզորացավ, և նրա տարածքն ընդարձակվեց։ Նա կառուցեց ամրոցներ և ջրանցքներ։ Նրա կարևոր գործերից էր Մենուայի ջրանցքը, որը հայտնի է նաև Շամիրամի առու անունով։

Արգիշտի I (մ.թ.ա. մոտ 786–764 թթ.)

Արգիշտի I-ի օրոք Վանի թագավորությունը դարձավ Առաջավոր Ասիայի հզոր պետություններից մեկը։ Մ.թ.ա. 782 թվականին նա հիմնադրեց Էրեբունի ամրոցը, որի տեղում հետագայում զարգացավ Երևանը։ Մ.թ.ա. 776 թվականին հիմնադրեց Արգիշտիխինիլին։

2. Պատասխաններ հարցերին

1. Ո՞ր արքայի օրոք է Վանի թագավորությունն ունեցել տարածքային ամենամեծ աճը։ Նշե՛ք սահմանները։

Վանի թագավորությունն իր տարածքային ամենամեծ ընդարձակմանը հասավ Սարդուրի II-ի օրոք։ Նրա տիրապետության տակ էին Հայկական լեռնաշխարհի մեծ մասը և հարակից տարածքներ։ Թագավորության ազդեցությունը հասնում էր մինչև Հյուսիսային Սիրիա։

2. Ի՞նչ իրադարձություններ տեղի ունեցան մ.թ.ա. 743 և 735 թվականներին։

Մ.թ.ա. 743 թվականին Ասորեստանի արքա Թիգլաթպալասար III-ը պարտության մատնեց Սարդուրի II-ի զորքերին։ Դա թուլացրեց Վանի թագավորությունը։

Մ.թ.ա. 735 թվականին ասորեստանյան զորքերը ներխուժեցին Վանի թագավորություն և պաշարեցին մայրաքաղաք Տուշպան, սակայն չկարողացան գրավել այն։

3. Նկարագրե՛ք Ռուսա I-ի կատարած արշավանքները։

Ռուսա I-ը փորձեց վերականգնել թագավորության նախկին հզորությունը։ Նա արշավանքներ կատարեց Սևանա լճի և Ուրմիա լճի շրջակայքում՝ ամրապնդելով իր իշխանությունը։ Նա նաև պայքարեց կիմերների դեմ և հակադրվեց Ասորեստանին։

4. Ինչո՞ւ Ռուսա I-ի բանակը մ.թ.ա. 716 թվականին անհաջողություն կրեց, և ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ պարտությունը։

Ռուսա I-ի բանակը պարտություն կրեց կիմերների դեմ պայքարում։ Դրա հետևանքով թուլացավ թագավորության ռազմական ուժը։ Իսկ մ.թ.ա. 714 թվականին Ասորեստանի արքա Սարգոն II-ը արշավեց Վանի թագավորության դեմ և գրավեց Մուսասիրի գլխավոր սրբավայրը։ Դա ծանր հարված էր թագավորությանը։

5. Ինչպե՞ս կգնահատեք Ռուսա II-ի դիվանագիտական քաղաքականությունը։

Ռուսա II-ի դիվանագիտական քաղաքականությունը կարելի է գնահատել որպես ճկուն և հաջող։ Նա փորձում էր լավ հարաբերություններ պահպանել հարևանների հետ և խուսափել ծանր պատերազմներից։ Նրա օրոք վերականգնվեցին բազմաթիվ ամրոցներ, զարգացան տնտեսությունն ու շինարարությունը, և թագավորությունը կրկին հզորացավ։

6. Վերլուծություն․ ինչո՞ւ կործանվեց Վանի թագավորությունը։

Վանի թագավորությունը թուլացավ երկարատև պատերազմների և արտաքին հարձակումների պատճառով։ Ասորեստանի դեմ պայքարը մեծ վնաս հասցրեց բանակին և տնտեսությանը։ Կիմերների և սկյութների արշավանքները նույնպես թուլացրին երկիրը։ Ժամանակի ընթացքում թուլացավ նաև կենտրոնական իշխանությունը։ Այս պատճառների հետևանքով թագավորությունն աստիճանաբար անկում ապրեց և մ.թ.ա. VI դարի սկզբին դադարեց գոյություն ունենալ որպես հզոր պետություն։ Նրա անկման ճշգրիտ ընթացքը լիովին հայտնի չէ։